A cura di Càralu
Pubblicato il 29/08/2005
Is coloris de is pensamentus...

Seu sderrigau mesu mortu in su divanu, brinchendi de unu canali a s’atru cun su telecumandu, cument’e unu scimpru. Imàginis sceti cùrrinti a fatu s’una de s’atra. Sentz’‘e sentidu , sentz’‘e lògiga. A dolor’‘e conca forti e a sabori ‘e petrollu in buca seu. Mali m’intendu, arrogau, cument’e cosa bècia.
Totu sa cosa bufada ariser’‘e noti depit essi stètia...
Ca nd’apu calau ‘e cosa ariseru. Ge mi d’arregordu, eya. Apu cumentzau a scioppino i apu sighiu a tzicheddus de binu: unu, dus tresi, cuatru... A pustis seu passau a is amisturas: binegazosa, calimòcio, bicicreta, tandem... A pedalai dearerus apu cumentzau!
Imoi nci funti ampuddas sbuidas in dònnia parti, in dònnia arrenconi de custu logu chi parit sempri de prus unu guardarroba de is canis. Antzis, a su bidoni po s’arregorta de s’imbirdi assimbillat oi domu mia.
Ampuddas de dònnia colori possìbili nci funti: trasparentis, a colori ‘e castàngia, arrùbias, birdis, grogas. Asulas po fintzas. Ma totu custas botìllias, totu custu bufòngiu, de aundi d’apu bogau a foras? Ge no est una cosa normali a bufai diaici meda...
E ita fiat ariseru? S’ùrtimu diri de bagadiu de calincun’amigu fiat? O festa sceti?Festa? Ariser’‘e noti? Ita apu fatu, ita apu cumbinau?
Mancai puru sa conca mia siat acantu a scopiai, m’arregordu chi de a merì, no sciu poita, nci bolemu bessiri de domu. Eya, ma poita? Po mi pasiai? Po mi spassiai, birrandai e po fai ròlliu ?
No, nossi. Sa conca in mesu a is ferrus tenemu ariseru, e tenemu gana de no m’intendi prus. Incavolau, arrennegau, inchietu femu.
Ellus! Mi seu inciariu diaici po passai calincuna orixedda chen’‘e pensamentus lègius, po nd’‘essìri a conca asseliada.
Cessu, ceeh... intzà mi seu fatu mali po no m’ intendi prus incatzau? Ma is pensamentus de is cosas de traballu fiant?
No, mi parit ca no. Mi parit chi nci fessit calincun’atra cosa, ‘ta ndi sciu, un’arrexoni pretzisa, sintzilla. Boh! Calincun’atra cosa, prus a sèriu, calincun’angòscia, una matana bera. Ca no est normali a si ndi scolai totu custa cosa e ndi bessiri borràciu che supa po unu scimpròriu de trabballu.
Diaici sa cosa no ndi torrat contu.
Comuncas, una cosa chi ndi torrat seguramenti nc’esti: ca a sa tenta mia d’apu arrennèscia. Est a nai chi mi du seu anestetizau a modu su ciorbeddu. E d’apu fatu beni, ma aici beni chi, imoi, no tengu prus pensamentus, ca tengu gana mala e no m’arregordu prus nudda.
Stravanau! Po mi ndi fai passai is doloris de su spiritu mi seu bocìu a bufòngiu. Tropu togu! E imoi m’intendu cument’e unu tzàpulu totu stampau. Una cosa bessia beni meda. Gi seu a frori...
Oghèy, banda beni. S’arresurtau d’apu cassau. Ma mi amàncat ancoras su motivu sintzillu. Est a nai: poita m’intendemu mali ainnant’e bufai?
Arrexonaus in manera lògiga. Parteus de su chi scieus po ndi lompi a su chi seus buschendi. Intzandus, imoi m’intendu mali ca ariseru mi seu alluau i avelenau e innoi du at unu carraxu chi amòstat craramenti chi apu bufau, e meda puru.... Giustu? Eya. Ma du at cosa de bufai po unu regimentu, duncas cosa circara fiat...
Ma poita? It’est chi ndi bolemu sciuliai de su ciorbeddu miu? Mi du depu arregordai, depu arrexonai... ma no nci da fatzu: cumenti chi s’arrexonu si siat arribiu o chi si ndi siat segau calincunu tubixeddeddu in conca.
Segau? E cumenti?
No podit essi, ca imoi seu pensendi e duncas no s’est segau nudda. S’arrexonu funtziònat. Sceti ca sa conca mi fait mali e is arrexonus faint fatiga a ndi bessiri. Cumenti chi fèssinti circhendi de ndi truessai a unu frùmini prenu, a bellu a bellu.
Podit essi puru chi calincunu tubixeddu siat ancoras pren’‘e alcool e duncas s’arrexonu no nci da fatzat nemancu a nadai. Nc’iat a bolli a un’idràuligu de su ciorbeddu, eya, ca intendu arremòrius strambus...... ‘ta ndi sciu... cumenti cosa nadendi.
Nadendi? E aundi?
In s’alcool. Lògigu. Nou?
Però sa cosa est strama, ca a s’acabu de àiri depit essi fatu s’arrexonu e duncas iat a depi sciri bolai.
No, no, no podit essi diaici: is pensamentus e is arrexonus no pòdint essi fatus de àiri sceti, ca asinunca totus ogualis ìant a essi.
Unu depit essi diferenti de un’atru po calincuna cosa, po calincuna matraca , po una matèria speciali, ‘ta ndi sciu, po una forma, po unu coloramentu, nareus...
Mì, càstia s’imbirdi chi nc’est innoi: dònnia ampudda esti de unu colori diferenti de is àteras. E su pròpriu depit essi po is arrexonus, chi a coloris dèpint essi!
Craru, ladinu: a donai sa calidadi a is arrexonus, a is arregordus, a is parris, a is pensamentus, su colori etotu esti!
Su colori? Eya eya, ‘ta ndi sciu, unu lègiu depit portai cosa niedda. Unu chi fait gosai calincuna cosa birdi, po bisai su brau o s’asulu, i aici nendi.
Is arrexonus chi no funti lègius pòdinti tenni unu intr’‘e totus is coloris chi esìstinti... bogau a su nieddu, du eus nau giai.
Ca is pensamentus nieddus funti is peus cosas chi nci acùcant a conca, is chi nci fàint amachiai, chi no si fàinti dormiri. Funt is matanas e is arreolus, is pensamentus prus malus, is chi ndi bèssinti, nàscinti e pàscinti po mori de sa tìrria, de sa biolèntzia e de sa timoria.
Banda beni. Duncas is arrexonus coloraus e is pensamentus nieddus esìstinti. Ma is biancus? Esìstint o nou is arrexonus biancus?
Ellus chi esìstinti. E imparis a is nieddus, is prus spainaus funti!!
Dearerus? E cali funti?
Is bideas e is sentèntzias de is atrus funti, is chi intendeus i arrepeteus chen’‘e nci arrexonai. Is cosas chi pigaus de is atrus i arrepiteus che is autòmas. Is parris chi funti prontus giai, a tipu umpera i fùlia...
Biancus funti, cumenti is pratus, is tassas, is posatas de pràstiga chi nci papaus e poi dus fuliaus.
A s’arregorta diferentziada de is arrexonus puru tòcat a fai! E difatis su mundu est pren’‘e àliga. E is cosas chi intendeus dònnia diri fàinti schivu ca funti àliga, sempri sa pròpiu àliga chi gìrat, àliga chi pàssat de buca a ciorbeddu, e a buca tòrrat.
E da spàinanta a s’àliga. Bastat a castiai cumenti càrriganta de àliga a sa televisioni, chi parit unu muntronaxu telemàtigu.
Beni, beni, acostarì... setzi in su divanu, e càstia, càstia su chi funti donendi a sa tivvù... Citi, citi, ascurta is chi funti narendi imoi: sighi is sverionadas de custus... Ma ita funti? Polìtigus, atoris, presentadoris, carciadoris, ballerinus o cuncorrentis de unu sciò ?
Càstia in custu canali invecis su chi funti coxinendi oi, po tui, po mei, po totus: unu bellu smurzu prenu de nudda, po si fai cresci su grassu po fintzas in conca. Una dièta ipercalòriga de àliga dònnia diri, no si da bogat nisciunus.
Ma prus càstiu sa tivvù, prus una pregunta mi nd’acùcat a conca: ma cumenti funtziònat su ciorbeddu? Cumenti trabbàllat? A ita podit assimbillai su ciorbeddu? Seguramenti a calincuna cosa chi pòrtit luxi e colori a sa vida. Po nai, ‘ta ndi sciu, a unu pintori chi ndi pigat is coloris de sa tavolotza e cumentzat a pintai in sa tela bianca...
Eya, stravanau forti, tòcat a s’imaginai a su ciorbeddu cument’e a unu pintori chi pintat e donat sa vida, chi si portaus a tragu in dònnia mamentu. Issu etotu est a si ndi fai biri su mundu in biancu-e-nieddu o a medas coloris.
Issu etotu est a umperai e a ndi scioberai is coloris...
E candu is coloris acàbant?
Andaus a dus comporai.
Ah, cumenti? Eya, eya... Cumenti candu in domu no du at prus nudda po smurfiri , ndi besseus ca comuncas su corpus tenit s’apretu e abisòngiat de proteìnas, tzùcurus, bitamìnas, àcua...
Inui?
Anch’est sa Butega de is coloris andaus.
Aundi?
A sa Butega aundi bèndint is coloris chi si sèrbinti po sa tavolotza. Po nai, ‘ta ndi sciu, ti serbit unu pagu de arrùbiu, su colori de s’amori, de sa vida, de su sànguini chi pompat aintru, candu est lìmpiu e no s’est ancora imbrutau derramendi de unu corpus sentz’‘e prus vida, bociu a ballas o a bombas, che in is imàginis chi seu biendi imoi a sa tivvù...
Giai. S’arrùbiu, su sànguini, sa tivvù, is coloris...
Imoi ge m’est torrau a conca su poita de s’imbriaghera de ariseru!
Ariseru is pensamentus biancus ndi fìanta bessendi nieddus in deretura. Emu comporau su giornali chi ndi torràt is pròprius scedas de is atras diis, de s’atru mesi, de sempri.
Is matessis fueddus intèndius e torraus a intendi no sciu prus po cantu bortas: sa praya e su padenti prenus de àliga; sa mobilidadi e sa cassintegratzioni; is cumissionis paritètigas e a is arretzas de is piscadoris sbuidas; is fotografias de is bacas locas e is contributus europeus po is brebeis a limba brau; sa basca arrecord e is istrasuras; is arrapinas a ruspa cuntra bàncomat, furgonis, postas e bancas.
E ndi funti torraus puru is peus pegus de custa terra, is chi no dònanta balori a sa bida de is cristianus, pensendi chi ndi pòtzat essi scambiada cun dinai, che petza de brebei. Is duennas prus malas chi totus eus crètiu sparèssias ma chi invecis fianta stugiadas sceti, prontas un’atra borta a si ndi tragai torra a s’edadi de su ferru antigu.
Diaici nd’apu serrau su giornali ca m’intendemu mali, a matza bruta pròpriu.
Nd’apu allutu sa televisioni po circai cosa bella in su restu de su mundu. Ma ingunis puru chistionànta de mortus bocìus, mortus chi si fìanta bocìus, mortus chi ìanta bocìu a calincunu, mortus chi fìanta arresuscitaus po bociri a calincunu e chi poi si fìanta torraus a bociri.
E bombas e cannonadas, fogus e tzunàmis, ameletzas e frastimus. Sa lìngua sceti cambiàt, ma is màginis fìanta sempri is pròprias.
No nci da faiat prus su ciorbeddu miu a ndi ghetai colori in custu mundu sempri prus a biancu e nieddu. No nci da faemu prus, no poderamu prus nudda, ca no tenemu prus scorta de colori arrùbiu in conca mia, no portamu prus isperas de stima e de amori.
Spaciau totu.
Diaici ndi seu bessiu po andai a Sa butega de is coloris, ma fìat serrada. Unu cartellu apicau a suba de sa serranda calada nci fiat.
Naca a fai is fèrias fìanta.
A dolu malu, a domu mia mi ndi femu torrendi. Ma ingunis sempri, truessendi a pei s’Arruga de is bisus, faci a sa Butega serrada, un’Enoteca oberta nci fìat. Ananti a sa genna mi seu parau e apu pensau: “càstia cantu ampuddas coloradas nci funti... ismì is carradas mannas... prenas de binu.” Poi mi seu nau: Ma su binu no est arrùbiu? e s’àlcol no fìrmat is pensamentus lègius?
E diaici apu comporau cantu prus ampuddas podemu, de binu, de birra e de atras bebidas, totus coloradas, cantas prus nd’arrennescemu a pigai, cun is manus e cun is dentis. Totu alleporizau , a domu cun no sciu prus cantu bussas prenas seu torrau.
A calincunu amighixeddu miu apu tzerriau. Eus aprontaus una bella festixedda a tivvù sturada. Su giornali d’eus umperau po ndi limpiai is cardigas e nd’allui su fogu po coi sa petza e su pisci chi is atrus ìanta portau. Eus cumentzau diaici a chistionai, a si contai is probremas e a fueddai de is progetus. Calincunu nd’at bogau a foras una chitarra e si seus postus a cantai. E a bufai.
No, ge du sciu.
S’alcool a sa sola no serbit.
A ndi ligi sa posologia tocat, che a is atras meixinas. Tocat a du consumai in-d una manera pretzisa: tocat a du pigai cun is amigus prus mellus e cun cosa bona de papai, a du fai spassiai cun sa mùsica, a du fai evaporai sudendi, ballendi, cantendi, e a no du amisturai cun sa màkina e cun is motoris.
E sentz’‘e ndi bogai a foras brigas e certus chi no sèrbint a nudda.
Diaici su bufòngiu si fait!
No, no... no bollu nai dònnia di’. Ma dònnia tanti sceti, candu, po ndi furai is fueddus a unu filòsofu chi no biviat in su Mundu Pau , ndi boleus pòrtai atesu is peleas, scotzìnai su fundùriu de s’ànimu e ndi burrai sa malinconia.
Candu eus spaciau is coloris, a sa finis.
E no po bisai a un’atru mundu.
Nossi. Ma po ndi pintai a custu etotu.