A cura di Càralu
Pubblicato il 20/12/2005
Su poeta sardu prus connotu e famau in sa stòria de sa liteardura sarda.
Antioco Casula fiat nàsciu in Dèsulu
(Desulo) in su 1878. Po sighiri is istùdius
d’iant mandau a Casteddu i a Lanusè, ma issu no iat tentu grandu sucessu in su
stùdiu arregulari e fiat torrau a bidda sua a-d agiudai a su babbu. No iat mai
lassau sa poesia e is arromanzus ca fiat unu grandu apassionau de literadura.
A pagu a pagu iat cumentzau a poetai e a cumponni bersus de argumentu
satìrigu, amorosu, arreligiosu e ìntimu. In su 1896 fiat partiu
ke sordau a fai sa gherra in Afriga. Torrau in Sardìnnia iat sighiu sa vida
militari cumenti carabinieri. E in Tula iat cumintzau a si fai
connosci cumenti poeta puru mandendi is poesias suas a unus cantu arrebistas e
firmendisì cun s’allumìngiu de “Montanaru”. In su 1903 iat pubricau sa primu arregorta de poesias,
intitulada Boghes de Barbagia. In sa
“Prefazione” R. Ugo iat scritu: “E così, da Tula, un tale che si
firmava «un carabiniere» mensilmente donava alla Piccola Rivista certe tenui
poesie dialettali che mentre avean tutta la bellezza agreste ed affascinante
della natura paesana, davano pure luccichii di sensi e passioni vibranti di
modernità... era proprio un «carabiniere» che tra un rapporto di contravvenzione, un
fortunato arresto od una ronda nojosa e sterile, trovava il tempo di leggere,
studiare e discutere di teorie e postulati moderni, di arte e
letteratura”. A pustis, lassau su mestieri de carabineri in su 1905, iat
pigau sa licèntzia de maistru e iat cumentzau a trabballai a sa Posta. In su
1922 fiat bessia sa segundu arregorta cosa sua intitulada Cantigos de Ennargentu. In su
1925 fiat andau a Milanu cumenti a rapresentanti po sa
Sardìnnia a su primu atòbiu de is poetas dialetalis italianus. In su 1928 ìanta circau de du fai citiri ponendiddu
in presoni cun s’acusa de ai agiudau a una truma de bandidus
brabaxinus. A s'acabu d’ìanta alliberau. In su 1933, contras a sa bolontadi de is autoridadis, fiat
bessiu su de tres librus de poesias suas: Cantos de sa solitudine. In su
1950 ndi fiat bessia sa de cuatru : Sa Lantia. Fiat mortu in Desulo in su 1957. A pustis fìanta bessias is
duas arregortas Sas ultimas canzones e
Cantigos de amargura. Su comunu de Dèsulu, po d'arregordai, d'at intregau unu de is prèmius de
literadura sarda prus de importu. In prus sa domu ki nci iat bìviu, d'anti
furriada a Museu Etnogràfigu. De grandu importu est su linguàgiu manigiau de su Poeta in is poesias suas,
ca unus cantu de crìtigus ant acusau de essi tropu "italianisau". A pitz’’e custus crìtigus i a su limbàgiu poètigu suu, Mialinu Pira s’antropòlogu at scritu: «
Essi non sapevano o non sanno quello che Montanaru aveva capito d’istinto:
che nel nostro secolo il sardo, venuto a contatto con la lingua italiana, è
venuto modificandosi nelle sue strutture lessicali, sintattiche, morfologiche,
fonetiche e semantiche. Con Montanaru il sardo fu ancora una volta
lingua...»
Desulu
Fiera e ruzza, in mesu a sos castanzos
Seculares, ses posta o
bidda mia;
Attaccada a sos usos de una ia,
Generosa, ospitale a sos
istranzos...
Càstia puru:
Torra a: Stòria de sa Literadura Sarda